Ginekologia.edu.pl

Historia ginekologii

admin — Sun, 15 Jan 2012 15:33:16 +0000

Rozwój ginekologii datuje się od najdawniejszych czasów, a leczenie niektórych chorób kobiecych było znane już w XIV wieku p.n.e. (np. wskazania lecznicze w papirusie Ebersa). Ginekologią zajmowali się najsławniejsi lekarze starożytności: Hipokrates, Herofilos, Celsus, Galen oraz najwybitniejszy położnik ginekolog owych czasów – Soranus z Efezu.
Właściwy rozwój ginekologii przypada na początek XIX wieku, a jej rozwój na początek XX wieku, kiedy to wprowadzono wiele nowoczesnych, jak na ówczesne czasy, metod diagnostycznych i operacyjnych. Przykłady tych metod to: wziernikowanie pochwy, usuwanie torbieli jajników.
Rozwój współczesnej ginekologii datuje się od czasu wprowadzenia aseptyki oraz metod usypiania eterowego. W drugiej połowie XIX wieku słynna była wiedeńska szkoła ginekologiczna, z której wywodzili się m.in. F. Schauta, E. Wertheim. Byli autorami radykalnej metody operacji w przypadku raka szyjki macicy. Wówczas pojawiły się też liczne podręczniki (np. popularny podręcznik K. Schrodera) oraz nowe metody operacyjne i narzędzia ginekologiczne i położnicze.
W Polsce rozwój współczesnej ginekologii rozpoczął się w drugiej połowie XIX w. Do najsławniejszych ginekologów należą: L. Neugebauer, W. Tyrchowski, A. F. Czyżewicz, H. Beck – autorzy wielu prac naukowych i metod leczniczych.
Ginekologów polskich skupia Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, wydający fachowe pismo pod nazwą „Ginekologia Polska”.

Kardiotokografia – KTG

admin — Mon, 21 Nov 2011 21:16:07 +0000

Kardiotokografia (KTG) jest badaniem czynności skurczów mięśnia macicy oraz jednoczesnym monitorowaniem akcji serca płodu. Najczęściej wykorzystywane jest pod koniec ciąży oraz podczas porodu. Pozwala obserwować w jakiej kondycji jest dziecko oraz wcześnie wykryć sytuacje zagrażające życiu płodu, np. zbyt niska częstotliwość uderzeń serca dziecka może świadczyć o niedotlenieniu, a zbyt wysoka o zakażeniu wewnątrzmacicznym.

Badanie zwykle trwa od 30 do 60 minut, jednak przy skomplikowanych porodach stosowane jest przez cały jego okres. Badanie nie wiąże się z żadnym ryzykiem czy niedogodnością i jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne. Jedynie na brzuchu kobiety ciężarnej umieszcza się dwie, niewielkich rozmiarów głowice mocowane paskami. Jedna z nich kontroluje prace serca dziecka, druga skurcze macicy. Podczas tego badania aparat zapisuje na papierowej taśmie dwie krzywe odzwierciedlające żądane parametry. Na wykresie zaznaczone są także ruchy dziecka.

Istnieją także nowoczesne aparaty KTG pozwalające na spacerowanie podczas dokonywania zapisu. Jest to możliwe dzięki temu, że urządzenia te przesyłają do aparatu dane za pomocą kabli, ale drogą radiową. Lekarz może zdecydować także o monitorowaniu akcji serca dziecka na jego główce czyli wewnątrz macicy. Taki sposób monitorowania stosuje się jedynie w uzasadnionych wypadkach, gdyż wiąże się z ryzykiem infekcji.

Choroby sutka

admin — Thu, 13 Oct 2011 10:07:02 +0000

Rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym występującym u kobiet. Od lat 70 XX w. odnotowuje się stały wzrost zachorowań na raka sutka w krajach wysokorozwiniętych. Zjawisko to jest spowodowane najprawdopodobniej prowadzonym stylem życia oraz wzrostem wykrywalności. W Polsce w 2002 roku rak gruczołu sutkowego stanowił blisko 13% wszystkich nowotworów złośliwych, zaś w 2004 już około 20%. Stanowi to prawie 10.000 nowych przypadków zachorowań rocznie. Niepokojący jest jednak fakt wzrostu umieralności o 1,6% rocznie, bowiem choroba ta wykrywana jest nadal zbyt późno. Wraz ze wzrostem zaawansowania choroby, przy rozpoczęciu leczenia, gwałtownie maleje szansa na jej wyleczenie.
Rak sutka ujawnia się najczęściej po wielu latach utajonego wzrostu, lecz najwięcej zachorowań obserwuje się u kobiet pomiędzy 50 a 70 rokiem życia. Jednak problem dotyczy także kobiet bardzo młodych nawet przed 20 rokiem życia.
Guzy gruczołu sutkowego zostały sklasyfikowane w następujący sposób:
- rak sutka nieinwazyjny: rak przewodowy i zrazikowy (in situ);
- guzy o pośrednim stopniu inwazyjności: rak rdzeniasty, śluzowy, cewkowaty (tabularny), z metaplazją, apokrynalny, brodawkowaty;
- guz sutka inwazyjny: rak przewodowy inwazyjny (najczęstszy – ponad 50 % przypadków), zrazikowy inwazyjny (5-10% przypadków).

Cytologia

admin — Sun, 28 Aug 2011 15:55:04 +0000

Cytologia jest podstawowym badaniem laboratoryjnym w ginekologii. Polega na pobraniu wymazów z dwóch miejsc: kanału szyjki macicy oraz tarczy. Pobranie próbki odbywa się to przy pomocy wziernika, przez który do pochwy wprowadza się specjalny przyrząd podobny do trójzęba. Jest to całkowicie bezbolesne.
Cytologię najlepiej wykonać do 10 dnia cyklu licząc od pierwszego dnia krwawienia. Na 3-4 dni przed planowaną wizytą u ginekologa nie należy stosować żadnych leków dopochwowych, środków antykoncepcyjnych oraz irygacji. Należy również przynajmniej 2 dni powstrzymać się od współżycia płciowego.
Pierwszą cytologię należy wykonać ok. 20 roku życia, a następnie w przypadku dobrego wyniku powtórzyć za 2 lata (NFZ refunduje cytologię co 3 lata). W przypadku niepokojących wyników lub objawów lekarz na pewno zaleci wykonanie badania wcześniej.
Wyniki cytologii:
I grupa – szyjka macicy jest całkowicie zdrowa,
II grupa – mówi o obecności niewielkiej ilości nieprawidłowych komórek w warstwach głębszych nabłonka lub o stanie zapalnym,
III grupa – oznacza, że wykryto tzw. komórki dysplastyczne, które mogą przekształcić się w nowotwór; wskazane jest wykonanie dodatkowych badań,
IV grupa – istnieje podejrzenie obecności komórek nowotworowych; kolejnym zalecanym badaniem jest wykonanie biopsji, która określa czy to nowotwór i jakiego rodzaju; konieczny może być zabieg operacyjny wycięcia części lub całej macicy,
V grupa – informuje o tym, że komórek nowotworowych jest bardzo dużo; dla ratowania życia trzeba usunąć całą macicę oraz zastosować chemio- lub radioterapię.

Zapalenie przydatków

admin — Sat, 16 Jul 2011 14:05:27 +0000

Zapalenie przydatków
Przydatki to wspólna nazwa dla jajników, jajowodów i więzadeł macicy. Organy te leżą tuż przy sobie, więc w stanach zapalnych są zazwyczaj razem objęte chorobą. Zapalenie najczęściej występuje u młodych, aktywnych seksualnie kobiet, incydentalnie dotyczy dziewcząt przed okresem dojrzewania i kobiet po menopauzie. Ryzyko zakażenia jest nawet trzy, cztery razy wyższe, gdy kobieta często zmienia partnerów. W 10% przypadków jest ono następstwem zakażenia innego narządu, gdy poprzez krew i chłonkę bakterie przenoszą się na przydatki (np. zapalenie zatok, zębów, wyrostka robaczkowego, jelit, otrzewnej, gruźlica płuc).
Zapalenie przydatków może przebiegać łagodnie ale przewlekle lub ostro. Przy przebiegu ostrym występują silne skurczowe bóle w dole brzucha, wysoka temperatura, nudności, wymioty oraz upławy o nieprzyjemnym zapachu. Występuje również ból podczas stosunku i badania ginekologicznego. W odmianie przewlekłej występują dodatkowo obfite, nieregularne lub bolesne miesiączki i bóle w okolicy lędźwiowej.
Podstawą leczenia zapalenia są antybiotyki, które mają zwalczyć stan zapalny, ale również zachować drożność jajników. Zaleca się również leżenie w łóżku, rozgrzewanie narządów macicy mniejszej, a przynajmniej ich nie oziębianie oraz powstrzymanie się od współżycia płciowego. W szczególnych przypadkach konieczna jest hospitalizacja. Przewlekłe zapalenie przydatków prowadzić może do powstania zrostów i niedrożności jajników. Stosuje się wtedy fizykoterapię, naświetlania i nagrzewania miejscowe, terapię sanatoryjną (borowiny), zabieg laparoskopowy lub laparotomię.

Nadżerka szyjki macicy

admin — Thu, 07 Apr 2011 17:20:18 +0000

Nadżerka to potoczna nazwa niewielkich zmian chorobowych występujących w nabłonku pokrywającym pochwową część szyjki macicy. Najczęściej występuje u kobiet w wieku 25-35 lat i jest łatwa do wykrycia podczas rutynowego badania ginekologicznego. Przyczyną jej powstania jest infekcja wirusowa, bakteryjna lub grzybicza oraz zaburzenia hormonalne. Zmiana ta nie powoduje żadnych dolegliwości, a jedyną widoczną oznaką mogą być obfite upławy o nieprzyjemnym zapachu.
Leczenie nadżerki zależy od jej wielkości oraz rodzaju, wieku pacjentki, tego czy rodziła już dzieci i czy planuje je mieć oraz od indywidualnych uwarunkowań. Aby określić rodzaj leczenia należy wykonać badanie cytoonkologiczne, a w razie potrzeby dodatkowo badanie mikroskopowe, czyli kolonoskopię. Jeśli zmiany są duże, a cytologia miała niepokojący wynik, lekarz pobiera zmienione chorobowo tkanki do badania histopatologicznego, aby wykluczyć raka szyjki macicy.
Jeśli nadżerka jest mała, wynik cytologii prawidłowy, a pacjentka jest młoda i jeszcze nie rodziła zaleca się częste wizyty u ginekologa, obserwację nadżerki i systematyczne wykonywanie badań. Jeśli nadżerka utrzymuje się przez kilka miesięcy lub lat możliwe jest przeprowadzenie koagulacji chemicznej, czyli zniszczenia chorego nabłonka poprzez działanie na niego specjalnymi preparatami. U kobiet po porodzie oraz większe nadżerki wypala się prądem lub laserem. Jest to zabieg elektrokoagulacji, który przeprowadza się przy znieczuleniu miejscowym i po może po nim zostać niewielka blizna. Kriokoagulacja to metoda zamrażania chorobowo zmienionej tkanki ciekłym azotem, jest ona bardzo skuteczna i bezbolesna. Podczas fotokoagulacja nadżerkę usuwa się za pomocą końcówki emitującej fale świetlne. Zabieg jest całkowicie bezbolesny, nie zostają po nim blizny i można go wykonywać w czasie ciąży.

Upławy

admin — Sun, 20 Feb 2011 18:51:12 +0000

Wydzielina z dróg rodnych kobiety posiada w normalnym stanie postać bezwonną, przejrzystą, przypominającą śluz. Kiedy stan śluzu ulega zmianie, wtedy mówimy o upławach. Do ginekologa kobieta powinna się zgłosić gdy upławy przyjmują żółtawy, zielonkawy, serwatkowaty lub krwisty kolor, co może świadczyć o zmianach chorobowych jakiegoś organu lub zakażeniu.

Ponad połowa kobiet zgłaszających się do ginekologa przychodzi z powodu zakażenia bakteryjnego lub grzybiczego. Chorobotwórcze bakterie beztlenowe w pochwie namnażają się, gdy odporność organizmu maleje. Częste zmienianie partnera seksualnego, brak odpowiedniej higieny i zabezpieczeń sprzyja powstawaniu takich zakażeń.

Zakażenie pochwy może powodować rzęsistek pochwowy, grzybicze zapalenie wywołane przez drożdżaki oraz bacterial vaginosis. To ostatnie wynika z zaburzenia równowagi bakteriologicznej w pochwie. Czynniki, które sprzyjają temu to młody wiek, częste zmiany partnerów, zaburzenia miesiączkowania i inne.

Badania wykonuje się u ginekologa. Lekarz rozpoznaje objawy za pomocą oceny wydzieliny pochwowej, odczynu pochwy, zapachu oraz obecności komórek jeżowych w preparacie mikroskopowym. Leczenie wymaga podawania doustnie i dopochwowo antybiotyków, które zwalczają bakterie beztlenowe, czyli główną przyczynę zakażenia.

Problem z płodnością

admin — Fri, 27 Aug 2010 15:22:41 +0000

Kiedy para ludzi nie może doczekać się potomstwa, jest to oznaką problemów z płodnością jednego lub obu partnerów. Jest wiele czynników, które mogą przeszkodzić w zajściu w ciążę. Są nimi przeważnie takie jak: przewlekły stres, uboga dieta, przemęczenie, choroby lub stan środowiska.
Przeważnie między dwudziestym a dwudziestym piątym rokiem życia u kobiet występuje najlepszy wiek do zajścia w ciążę. Cykl owulacyjny jest wtedy niezakłócony.

Infekcje wirusowe lub bakteryjne mogą stanowić przeszkodę do zajścia w ciąże. Opryszczka, wirus HIV lub zapalenie wątroby należą do takich chorób. Stany zapalne mogą prowadzić do niedrożności jajników, natomiast co do bakterii, ich istnienie może nie wykazywać na początku żadnych objawów. Mowa jest tu o bakteriach tj. chlamydia, rzeżączka czy kiła. Leczenie polega na przyjmowaniu specjalnych antybiotyków i może trwać długo. Inną sprawą jest endometrioza, czyli schorzenie powodujące, że pewne komórki występujące w błonie śluzowej zaczynają rozwijać się poza nią. Najczęściej rozwija się ona w jajnikach. Powoduje stany zapalne, powstawanie guzków i zbliznowaceń. Można ją leczyć środkami hormonalnymi. Kiedy występuje rozlegle, stosuje się leczenie operacyjne.

Niepłodność określa się jako chorobę społeczną. Wiele par ma z tym problem i jak pokazują statystyki, pośród osób w wieku rozrodczym odsetek wynosi 20 procent.

Kriochirurgia

admin — Tue, 29 Jun 2010 17:07:47 +0000

Powszechnie w ginekologii używa się kriochirurgii. Kriochirurgia jest metodą stosującą precyzyjne zamrażanie tkanek za pomocą sond z odpowiednimi końcówkami. Zamrażanie dzięki temu jest możliwe w obrębie pochwy, tarczy szyjki macicy i okolic. Metodą tą leczy się zmiany brodawkowate, polipy, nadżerki oraz kłykciny. Leczenie jest bezbolesne i nie pozostawia skutków ubocznych w postaci blizn. Przede wszystkim, zabieg ten jest zabiegiem bezpiecznym. Strefa zamrożonej tkanki nie powiększa się, bo zamrożenie dotyczy tylko wybranej, chorobowo zmienionej części tkanki. Niskie temperatury, jakich używa się w kriochirurgii sięgają od minus 5 do minus 21 stopni Celsjusza.
W przypadku problemów ze skórą przed przystąpieniem do zabiegu kriochirurgii powinien wypowiedzieć slę lekarz dermatolog, który określi ewentualne przeciwwskazania dla zastosowania tej metody.

Zamrożenie tkanki prowadzi do jej martwicy na skutek niszczenia struktury komórkowej. Po wykonaniu zabiegu, w skutek niskiej temperatury w pierwszej dobie następują wodniste upławy, które mogą potrwać od kilku do kilkunastu dni. Po tym okresie, strefa martwych tkanek, oddzielona od zdrowych zostaje wydalona. Może w tym momencie dojść do lekkiego krwawienia, ponieważ na skutek wydalenia martwej tkanki zostaną odkryte naczynia krwionośne. W takiej sytuacji stosuje się środki farmaceutyczne, które przepisuje lekarz. Gojenie się rany wymaga ostrożności, także współżycie w okresie gojenia nie jest wskazane.

Wady płodu

admin — Wed, 26 May 2010 09:57:42 +0000

Co rok w Polsce rodzi się kilkanaście tysięcy chorych dzieci. Możliwość wykrycia wad płodu odpowiednio wcześnie i właściwego zareagowania jest nieocenioną pomocą dla matki dziecka. Badania prenatalne mogą wykryć różnego rodzaju wady płodu, na przykład wady genetyczne, pod których kątem takie badanie się przeprowadza.

Do najczęściej spotykanych wad należy zespół Downa. Tę jednostkę chorobową charakteryzuje opóźniony rozwój dziecka oraz zaburzenia rozwojowe wynikające z opóźnienia umysłowego. Z zespołem Downa rodzi się średnio jedno na 800 do tysiąca żywych dzieci.

Do innego rodzaju wad genetycznych zalicza się zespół Edwardsa. Ryzyko wystąpienia tego zespołu wzrasta wraz z wiekiem matki. Zespół Edwardsa jest zespołem wad wrodzonych, które pojawiają się w wyniku trisomii w obrębie chromosomu 18. Trzydzieści procent dzieci urodzonych z tym zespołem umiera w pierwszym miesiącu życia. Natomiast dziewięćdziesiąt pięć procent płodów z trisomią ulega poronieniu.

Innymi wadami są na przykład zespół Turnera, Dystrofia mięśni Duchenne’a, Mukowiscydoza, Fenyloketonuria, Hemofilia oraz Pląsawica Huntingtona. Problemy mogą być różne: albo jest to nosicielstwo wadliwego genu, albo brak jednego z dwóch chromosomów X we wszystkich komórkach organizmu lub danej jego części. Inne wady oscylują w obrębie uszkodzeń chromosomu, uwarunkowanego niedoboru enzymu, koniecznego dla powstawania określonych procesów lub innych zaburzeń.