Ginekologia.edu.pl

Rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym występującym u kobiet. Od lat 70 XX w. odnotowuje się stały wzrost zachorowań na raka sutka w krajach wysokorozwiniętych. Zjawisko to jest spowodowane najprawdopodobniej prowadzonym stylem życia oraz wzrostem wykrywalności.  W Polsce w 2002 roku rak gruczołu sutkowego stanowił blisko 13% wszystkich nowotworów złośliwych, zaś w 2004 już około 20%. Stanowi to prawie 10.000 nowych przypadków zachorowań rocznie. Niepokojący jest jednak fakt wzrostu umieralności o 1,6% rocznie, bowiem choroba ta wykrywana jest nadal zbyt późno. Wraz ze wzrostem zaawansowania choroby, przy rozpoczęciu leczenia, gwałtownie maleje szansa na jej wyleczenie.
Rak sutka ujawnia się najczęściej po wielu latach utajonego wzrostu, lecz najwięcej zachorowań obserwuje się u kobiet pomiędzy 50 a 70 rokiem życia. Jednak problem dotyczy także kobiet bardzo młodych nawet przed 20 rokiem życia.
Guzy gruczołu sutkowego zostały sklasyfikowane w następujący sposób:
- rak sutka nieinwazyjny: rak przewodowy i zrazikowy (in situ);
- guzy o pośrednim stopniu inwazyjności: rak rdzeniasty, śluzowy, cewkowaty (tabularny), z metaplazją, apokrynalny, brodawkowaty;
- guz sutka inwazyjny: rak przewodowy inwazyjny (najczęstszy – ponad 50 % przypadków), zrazikowy inwazyjny (5-10% przypadków).

Zapalenie przydatków
Przydatki to wspólna nazwa dla jajników, jajowodów i więzadeł macicy. Organy te leżą tuż przy sobie, więc w stanach zapalnych są zazwyczaj razem objęte chorobą. Zapalenie najczęściej występuje u młodych, aktywnych seksualnie kobiet, incydentalnie dotyczy dziewcząt przed okresem dojrzewania i kobiet po menopauzie. Ryzyko zakażenia jest nawet trzy, cztery razy wyższe, gdy kobieta często zmienia partnerów. W 10% przypadków jest ono następstwem zakażenia innego narządu, gdy poprzez krew i chłonkę bakterie przenoszą się na przydatki (np. zapalenie zatok, zębów, wyrostka robaczkowego, jelit, otrzewnej, gruźlica płuc).
Zapalenie przydatków może przebiegać łagodnie ale przewlekle lub ostro. Przy przebiegu ostrym występują silne skurczowe bóle w dole brzucha, wysoka temperatura, nudności, wymioty oraz upławy o nieprzyjemnym zapachu. Występuje również ból podczas stosunku i badania ginekologicznego. W odmianie przewlekłej występują dodatkowo obfite, nieregularne lub bolesne miesiączki i bóle w okolicy lędźwiowej.
Podstawą leczenia zapalenia są antybiotyki, które mają zwalczyć stan zapalny, ale również zachować drożność jajników. Zaleca się również leżenie w łóżku, rozgrzewanie narządów macicy mniejszej, a przynajmniej ich nie oziębianie oraz powstrzymanie się od współżycia płciowego. W szczególnych przypadkach konieczna jest hospitalizacja. Przewlekłe zapalenie przydatków prowadzić może do powstania zrostów i niedrożności jajników. Stosuje się wtedy fizykoterapię, naświetlania i nagrzewania miejscowe, terapię sanatoryjną (borowiny), zabieg laparoskopowy lub laparotomię.

Nadżerka to potoczna nazwa niewielkich zmian chorobowych występujących w nabłonku pokrywającym pochwową część szyjki macicy. Najczęściej występuje u kobiet w wieku 25-35 lat i jest łatwa do wykrycia podczas rutynowego badania ginekologicznego. Przyczyną jej powstania jest infekcja wirusowa, bakteryjna lub grzybicza oraz zaburzenia hormonalne. Zmiana ta nie powoduje żadnych dolegliwości, a jedyną widoczną oznaką mogą być obfite upławy o nieprzyjemnym zapachu.
Leczenie nadżerki zależy od jej wielkości oraz rodzaju, wieku pacjentki, tego czy rodziła już dzieci i czy planuje je mieć oraz od indywidualnych uwarunkowań. Aby określić rodzaj leczenia należy wykonać badanie cytoonkologiczne, a w razie potrzeby dodatkowo badanie mikroskopowe, czyli kolonoskopię. Jeśli zmiany są duże, a cytologia miała niepokojący wynik, lekarz pobiera zmienione chorobowo tkanki do badania histopatologicznego, aby wykluczyć raka szyjki macicy.
Jeśli nadżerka jest mała, wynik cytologii prawidłowy, a pacjentka jest młoda i jeszcze nie rodziła zaleca się częste wizyty u ginekologa, obserwację nadżerki i systematyczne wykonywanie badań. Jeśli nadżerka utrzymuje się przez kilka miesięcy lub lat możliwe jest przeprowadzenie koagulacji chemicznej, czyli zniszczenia chorego nabłonka poprzez działanie na niego specjalnymi preparatami. U kobiet po porodzie oraz większe nadżerki wypala się prądem lub laserem. Jest to zabieg elektrokoagulacji, który przeprowadza się przy znieczuleniu miejscowym i po może po nim zostać niewielka blizna. Kriokoagulacja to metoda zamrażania chorobowo zmienionej tkanki ciekłym azotem, jest ona bardzo skuteczna i bezbolesna. Podczas fotokoagulacja nadżerkę usuwa się za pomocą końcówki emitującej fale świetlne. Zabieg jest całkowicie bezbolesny, nie zostają po nim blizny i można go wykonywać w czasie ciąży.

Wydzielina z dróg rodnych kobiety posiada w normalnym stanie postać bezwonną, przejrzystą, przypominającą śluz. Kiedy stan śluzu ulega zmianie, wtedy mówimy o upławach. Do ginekologa kobieta powinna się zgłosić gdy upławy przyjmują żółtawy, zielonkawy, serwatkowaty lub krwisty kolor, co może świadczyć o zmianach chorobowych jakiegoś organu lub zakażeniu.

Ponad połowa kobiet zgłaszających się do ginekologa przychodzi z powodu zakażenia bakteryjnego lub grzybiczego. Chorobotwórcze bakterie beztlenowe w pochwie namnażają się, gdy odporność organizmu maleje. Częste zmienianie partnera seksualnego, brak odpowiedniej higieny i zabezpieczeń sprzyja powstawaniu takich zakażeń.

Zakażenie pochwy może powodować rzęsistek pochwowy, grzybicze zapalenie wywołane przez drożdżaki oraz bacterial vaginosis. To ostatnie wynika z zaburzenia równowagi bakteriologicznej w pochwie. Czynniki, które sprzyjają temu to młody wiek, częste zmiany partnerów, zaburzenia miesiączkowania i inne.

Badania wykonuje się u ginekologa. Lekarz rozpoznaje objawy za pomocą oceny wydzieliny pochwowej, odczynu pochwy, zapachu oraz obecności komórek jeżowych w preparacie mikroskopowym. Leczenie wymaga podawania doustnie i dopochwowo antybiotyków, które zwalczają bakterie beztlenowe, czyli główną przyczynę zakażenia.

Co rok w Polsce rodzi się kilkanaście tysięcy chorych dzieci. Możliwość wykrycia wad płodu odpowiednio wcześnie i właściwego zareagowania jest nieocenioną pomocą dla matki dziecka. Badania prenatalne mogą wykryć różnego rodzaju wady płodu, na przykład wady genetyczne, pod których kątem takie badanie się przeprowadza.

Do najczęściej spotykanych wad należy zespół Downa. Tę jednostkę chorobową charakteryzuje opóźniony rozwój dziecka oraz zaburzenia rozwojowe wynikające z opóźnienia umysłowego. Z zespołem Downa rodzi się średnio jedno na 800 do tysiąca żywych dzieci.

Do innego rodzaju wad genetycznych zalicza się zespół Edwardsa. Ryzyko wystąpienia tego zespołu wzrasta wraz z wiekiem matki. Zespół Edwardsa jest zespołem wad wrodzonych, które pojawiają się w wyniku trisomii w obrębie chromosomu 18. Trzydzieści procent dzieci urodzonych z tym zespołem umiera w pierwszym miesiącu życia. Natomiast dziewięćdziesiąt pięć procent płodów z trisomią ulega poronieniu.

Innymi wadami są na przykład zespół Turnera, Dystrofia mięśni Duchenne’a, Mukowiscydoza, Fenyloketonuria, Hemofilia oraz Pląsawica Huntingtona. Problemy mogą być różne: albo jest to nosicielstwo wadliwego genu, albo brak jednego z dwóch chromosomów X we wszystkich komórkach organizmu lub danej jego części. Inne wady oscylują w obrębie uszkodzeń chromosomu, uwarunkowanego niedoboru enzymu, koniecznego dla powstawania określonych procesów lub innych zaburzeń.

HSV można zarazić się poprzez całowanie, stosunki pochwowe, oralne oraz analne. Osoba zarażona przekazuje wirusa wtedy, gdy widoczne są pęcherzyki, czy owrzodzenia, ale również wtedy, kiedy nie ma żadnych objawów. Bardzo ważne jest to że zakażenie może być rozpowszechniane przez osobę, która nawet nie wie, że jest chora. Zaraz po zakażeniu wirus HSV pozostaje utajony w obrębie zwoju splotu krzyżowego skąd w przypadku korzystnych warunków reaktywuje się i doprowadza do powtórnego zakażenia skóry. U kobiety ciężarnej, wirus opryszczki (zwykle jest to typ 2) może przejść z matki do dziecka podczas porodu, co prowadzi do zakażeń skóry, jamy ustnej, płuc, czy nawet oczu u noworodka. Jeśli wirus dostanie się do krwi, wtedy może dotrzeć do mózgu oraz innych ważnych dla życia narządów.
Objawy: na błonie śluzowej narządów płciowych lub/i w okolicy odbytu pojawia się intensywne zaczerwienienie i obrzmienie oraz dochodzi do powstania licznych pęcherzyków, często zlewających się ze sobą. Pękanie pęcherzyków powoduje bardzo bolesne owrzodzenia. Czasami pojawiają się objawy choroby np. gorączka, a także ból w czasie oddawania moczu. Zmiany takie ustępują zwykle po kilku dniach, rzadko dochodzi rozwoju dużych owrzodzeń, u mężczyzn zakażenie wirusem opryszczki zwykłej może prowadzić do trudności w oddawaniu moczu, zaparcia i zaburzeń erekcji. Opryszczka narządów płciowych może (podobnie jak opryszczka jamy ustnej) przenosić się na odległe miejsca na skórze i do oczu. W następstwie dochodzi do zmian bliznowatych spojówki lub rogówki. W następstwie dochodzi do zmian bliznowatych spojówki lub rogówki. W rzadkich przypadkach znacznego osłabienia odporności, jak na przykład w białaczce, wirus opryszczki może doprowadzić do objawów zapalenia mózgu. Mogą pojawić się wówczas: gorączka, bóle głowy, sztywność karku, wymioty i światłowstręt.
W czasie porodu może dojść do zakażenia wirusem opryszczki noworodka i w takim przypadku lepiej zastosować zapobiegawczo cesarskie cięcie.

Srom, pochwa oraz kanał szyjki macicy są siedliskiem wielu różnych drobnoustrojów. W przypadku gdy układ obronny organizmu działa poprawnie, nie stanowią one większego zagrożenia, jednak gdy zawodzi, istnieje ryzyko powstania i rozwijania się infekcji.
Srom jest bardzo odporny na zakażenie, co nie znaczy wcale, że nie zagrażają mu żadne choroby. Zapalenie sromu jest najczęściej spowodowane przez zaniedbanie higieny osobistej lub przez urazy mechaniczne i zakażenia min. gronkowcem, grzybem, rzęsistkiem pochwowym i krętkiem kiły. Może być także spowodowane otyłością lub alergią na środki piorące i zmiękczające materiał.
Leczenie zapalenia sromu w zależności od rodzaju schorzenia polega na zastosowaniu nasiadówek i okładów z różnych ziół, między innymi z rumianku bądź z octanu glinu.
By zapobiec zapaleniu sromu należy przede wszystkim odpowiednio dbać o higienę osobistą. Wskazane jest także stosowanie bawełnianej bielizny, oraz ograniczenie kontaktów seksualnych. W przypadku gdy zapalenie jest w stanie bardzo rozwiniętym stosuje się antybiotyk doustny, domięśniowy lub dożylny.